KAMUDA MOBBİNGE UĞRAYAN MEMUR NE YAPMALIDIR?

14.10.2021
KAMUDA MOBBİNGE UĞRAYAN MEMUR NE YAPMALIDIR?

Mobbing teşkil eden davranışların en temel özelliği; sistematik olmaları, bilinçli/kasıtlı bir şekilde gerçekleştirilmeleri, çalışanı iş yerinden uzaklaştırmayı amaç edinmeleri ve uzun bir süre devam etmeleridir. Gerçekten de çalışma yaşamının stresi ile birlikte gün içerisinde sistematik olmayan, kasıt taşımayan ve uzun bir süre devam etmeyen fiiller, nezaketsizlik ve kaba davranış niteliğindedir. Tarif edilen mobbing teşkil eden davranışlar yalnızca özel sektörde görülen davranışlar olmamakla birlikte kamu personeli açısından idari kurumlarda da yaşanan olumsuz durumlardan bir tanesidir. İş yerinde mobbing teşkil eden davranışlar yalnızca amir yahut üstten kaynaklanan davranışlar olmak zorunda değildir. Kişinin mobbinge maruz kalması işyerinde bir üstünden kaynaklanan davranışlar olabileceği gibi, işyerindeki çalışma arkadaşlarından kaynaklanan davranışlarda olabilmektedir. Bu bağlamda kamu kurumlarında mobbinge örnek olarak verebileceğimiz ve fakat sınırlayamayacağımız fiil tipleri,  aşağıdaki gibidir.

  • Memura görev tanımı dışında iş yüklenmesi, iş yükü yüklenmesi,
  • Memurun görev yeri nedensiz yere veya yeterli neden olmadan değiştiriliyorsa
  • Memura sebepsiz yere soruşturma açılıyorsa
  • Memura uydurma sebeplerle yazılı uyarıda bulunuyorsa
  • Memura tayin istemesi için zorlama yapılıyorsa
  • En küçük hatasında memura tutanak tutuluyorsa
  • Memurun yıllık izin veya mazeret izni talebi nedensiz yere reddediliyorsa
  • Memura veya kamu görevlisine başkalarının yanında yüksek sesle rencide edici ifadeler kullanılması
  • Memurun hazırlamış olduğu iş veya belgenin yersiz yere sürekli hatalı olduğu bahanesi ile geri gönderilmesi
  • Memura mobbing yapılmasında veya diğer kamu görevlisine mobbing yapılması izin kullanımının sınırlanması, eşit davranılmaması yine amirin memura mobbing yapması örneğidir.
  • Amirin memura disiplin soruşturmasını yersiz ve haksız yere açması
  • Akademisyenlerin akademik çalışma yapmasını engeller şekilde sürekli üniversitede fiilen bulunmaya zorlanması,
  • Akademisyenlerin yüksek lisans veya doktora dönemlerinde başka üniversitelerde almak zorunda oldukları dersler için şehir dışına çıkmamaları izin verilmesi veya dersleri almasını engelleyecek şekilde sınırlandırılması,
  • Akademisyenlerin yüksek lisans veya doktora tezlerinin yersiz olarak uzatılmaya çalışılması veya tezlerin reddedilmesi,
  • Mobbing yapan çalışanın iletişim kurmasını engeller. Çevresiyle, diğer çalışanlarla ve yöneticilerle iletişimi engellenebilir.
  • Çalışanın itibarına yönelik saldırılar olabilir. Fiziksel, etnik, inanç, cinsiyet, kişilik özelliklerine saldırılarak, küçük düşürülmesi sağlanması mobbing türlerinden biridir.
  • Çalışana, tehlikeli, zor görevler veriler veya görev tanımında olmayan görevler verilerek , çalışma saatleri sürekli arttırılarak , haklarının kullanılmasını engellenmesi veya tatil, fazla mesai mesai haklarının kullanmasını engellenmesi mobinge ilişkin durumlardır Mesleki yeterliliğin sorgulanması
  • Sürekli fazla mesaiye zorlanması, diğer çalışanlara oranla daha çok fazla mesai maruz kalması
  • Tatillerinin, izin haklarının kullanılmasının engellenmesi
  • İşten çıkarılma ile tehdit edilmesi
  • Kişiye güvenilmediğinin hissettirilmesi
  • Kasten, verilen süre içinde bitirilemeyecek görevler verilmesi
  • Kişiden bilgi saklanması
  • Kişinin görmezden gelinmesi, çalışma grubundan uzaklaştırılması
  • Yetkilerinin azaltılması

Önemle belirtmek gerekir ki; bu şekilde gerçekleştirilen fiillerin temel amacı, kişiyi istifaya yönlendirmesi veya kişiye zarar vermesi, onu yıldırmasıdır. Bir diğer deyişle mobbing, kişinin istifa etmesi, zarar görmesi veya yılması amacıyla gerçekleştirilen fiiller sürecinin bir tümden görünümüdür. Peki bu davranışlara maruz kalındığında hangi hukuki yollara başvurulabilecektir?

İlgili Kamu Kurumuna Şikayet Başvurusu

Devlet Memurları Kanunu’nun 21’inci maddesi uyarınca devlet memurları, kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylemlerden ve işlemlerden dolayı şikâyet etme ve dava açma hakkına sahiptirler. Memur için mobbing çekilmez hale gelmişse ve kendini mağdur hissediyor ise bir an evvel mobbingi ispatlamak için kanıtları, delilleri aklında oluşturmalı ve delillerini toparladıktan sonra kendinden alt düzeyde veya kendi düzeyinde memur için amirine mobbing(psikolojik baskı) ya uğradığına dair bir şikayet dilekçesi vermelidir. Burada sadece amir tarafından değil, kamu görevlisine eşit düzeydeki çalışanlar veya astları tarafından yapılan davranışlar da şikâyete konu olmaktadır. Çünkü daha önce de belirttiğimiz gibi, psikolojik taciz çalışanlara, amirleri dışındaki çalışanlar tarafından da yapılabilir. Eğer amiri tarafından mobbinge uğramış ise o zaman amirinin bir üstüne yazılı olarak dilekçe vermelidir. Burada amir atlamamaya ve hiyerarşik silsileye uymaya özen göstermelidir. Aksi taktirde amir atlamaktan dolayı disiplin cezası alabilir.

Kamuda Mobbing Tazminat Davası, Kamu Görevlisinin Mobbing Sebebiyle Tazminat Davası Açabilmesi

Memura mobbing veya diğer kamu görevlilerine mobbing uygulanması sebebiyle , mobbinge uğrayan kişi doğrudan adli yargıda MOBBİNG YAPAN KİŞİYE, AMİRE, MEMURA, KAMU GÖREVLİSİNE karşı doğrudan dava açabilir.

Kamu görevlileri, baskı yapma, yıldırma amacıyla haklarında tesis edilen geçici görevlendirme, naklen atama, disiplin cezası verme gibi idari işlemlerin iptali istemiyle idari yargıda iptal davası açabilirler. Ancak psikolojik taciz olarak nitelendirilebilecek işlem veya eylem niteliğindeki davranışlardan kaynaklanan zararların tazmini, iptal davasıyla talep edilemez. Psikolojik tacize maruz kalan kamu görevlisinin uğradığı zarar iki şekilde tazmin edilebilir. Birincisi, psikolojik taciz nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle, kamu görevlisinin kişisel kusurundan dolayı, doğrudan doğruya kamu görevlisine karşı adli yargıda tazminat davası açılabilir. İkincisi ise hizmet kusuru nedeniyle idareye karşı idari yargıda tam yargı davası açılabilir.

İdare, Anayasamızın 125. maddesinde de belirtildiği üzere, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, kural olarak hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.  Diğer yandan manevi tazminat, malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp, manevi tatmin aracıdır. Manevi tazminata hükmedilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen, yasama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi ve idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerekir. Belirtmek gerekir ki, yukarıda bahsedilmiş olan ve idare hukukunda mobbing teşkil eden davranışlara örnek olarak yer verilen davranışlara maruz kalmış iseniz, başvuracağınız hukuki yollarda bu olayları belirtmenin sizi avantajlı konuma getireceğini bildirmek isteriz.

MOBBİNG CEZA DAVALARI ve MOBİNG SAVCILIK ŞİKAYETİ

Mobbinge uğrayan kişi iş kanunu ve medeni , borçlar kanunları uyarınca tazminat davaları açmanın yanında duruma ve mobbinge konu eyleme göre ceza davası açılması için şikayet hakkı bulunmaktadır. Mobbing savcılık şikayeti eylemin türüne göre farklı maddelere dayandırılabilir.

Whatsapp
Yaşar Hukuk Bürosu
Yaşar Hukuk Bürosu
Merhaba. Size nasıl yardımcı olabiliriz?